Ar hyn of bryd mae'r cynnwys hwn ar gael yn Saesneg yn unig.
Ar hyn of bryd mae'r cynnwys hwn ar gael yn Saesneg yn unig.
Ar hyn of bryd mae'r cynnwys hwn ar gael yn Saesneg yn unig.
+44 (0)29 2063 5640
Archif cerddorol actif
Straeon o archifau Tŷ Cerdd – ailddarganfod cerddoriaeth Cymru, un bocs ar y tro...
gan Ethan Davies, rheolwr cyhoeddi ac ymchwil Tŷ Cerdd
Mae darganfod ‘hoff beth newydd’ – boed yn awdur, gem o chwaraeon, albwm, neu hyd yn oed dafarn - yn wefr arbennig. Ai awydd greddfol am newydd-deb ydyw? Ysfa i ‘ddatblygu hunaniaeth’ trwy ddod o hyd i ddiddordebau cyffredin? Beth bynnag fo’r achos, mae gan gerddorion a pherfformwyr, a’r bobl sy’n caru cerddoriaeth - angen penodol i rannu'r darganfyddiadau hynny, ac i gloddio'n ddwfn i gatalog cyfansoddwyr sy'n ddarganfyddiad newydd. Rydym ni fel pobl yn mwynhau dod o
hyd i lwybrau newydd, trwy greu, chwarae, neu wrando ar gerddoriaeth - ac weithiau y llwybrau rheini sydd wedi eu hesgeluso neu fynd yn angof sy’n achosi chwilfrydedd. Mae hyn oll yn cynnig profiad unigryw i’r galon a’r ysbryd.
Pan ddechreuais i weithio yn Tŷ Cerdd, doedd gen i fawr ddim i'w wneud â'n harchif a'n llyfrgell, a phan gamais i mewn gyntaf i weld y casgliad o gerddoriaeth Gymreig a gedwid yn yr ystafell gefn honno, cefais fy synnu gan faint o gerddoriaeth oedd yn
dalennu o flaen fy llygaid: cymaint o silffoedd, yn dal cymaint o focsys, pob un yn dal dwsinau o sgorau, cyfanswm o filoedd o gyfansoddiadau cerddorol! Ond faint o'r enwau wedi'u hysgrifennu ar ochrau ffeiliau a’r bocsys, y byddwn i’n eu hadnabod fel
“cyfansoddwyr Cymreig” cyn hynny? Er cywilydd imi, cyfran fach iawn. Fel rhywun sydd â chariad gydol oes at 'ddotiau ar bapur', roedd yr ysfa i daflu fy hun i mewn i'r cyfan yn annochel - ac yn anorchfygol!
...cymaint o silffoedd, yn dal cymaint o focsys, pob un yn dal dwsinau o sgorau, cyfanswm o filoedd o gyfansoddiadau cerddorol!
Ychydig o ystyr oedd gan yr enwau i ddechrau, ar wahani’r cewri hynny fel Grace Williams, William Mathias, Meirion Williams a llond llaw o rai eraill (er i mi sylweddoli’n ddiweddarach fod rhai o’r caneuon eisoes yn gyfarwydd i mi trwy broses o osmosis Eisteddfodol).
Ond pwy, neu beth, yw Morfydd Owen? Dilys Elwyn-Edwards; gyfansoddodd gân i Charlotte Church, rywdro? Onid oedd ‘rhen John Hughes yn byw gyferbyn â fy Mamgu s’lawer dydd? Ah, nid yr un John Hughes. Beth amdano’r John Hughes arall yma?... Nid fe chwaith. Ar y pryd, dim ond lluniau du a gwyn a’r lliw wedi hen bylu oedd rhai o'r enwau hyn i mi; ffigyrau oedd yn hel llwch, ar goll mewn amser. Os ydi’r gweithiau rhain o unryw werth, pam nad ydyn ni yng Nghymru’n gwybod amdanynt? Roedd dim ond
un olwg ar y gweithiau rhain yn ddigon i wrthbrofi fy amheuaeth di-glem. Dim ond oes fer sydd gan ambell ddarn o gerddoriaeth, cyn iddi fynd yn 'golledig'.
Yr ymwybyddiaeth honno (a ngwnaeth i braidd yn benysgafn) – o sylweddoli mod i’n ddim ond smotyn bach mewn bydysawd enfawr – oedd yr hyn a deimlais wrth mi edrych ar ein silffoedd yn Tŷ Cerdd am y tro cyntaf: os mai dyma beth mae un genedl
fach wedi'i gynhyrchu, allwch chi ddychmygu yr holl gerddoriaeth yn y byd sydd heb ei pherfformio, heb ei gweld, a heb ei chlywed?
Roeddwn i'n teimlo'n dawel-falch, bod Cymru wedi cyfrannu gymaint at y mor o gerddoriaeth o ‘mlaen. Os ydych chi’n chwilio am wefr debyg – yn chwilio am y 'rhywbeth newydd' hwnnw – mae modd archwilio ein harchif yma – a chael eich llorio gan anferthedd y casgliad!
Mae rôl Ethan Davies yn Tŷ Cerdd yn cynnwys gweithio gyda chyfansoddwyr a chrewyr cerddoriaeth, a’u cerddoriaeth ysgrifenedig – weithiau mae’r cyfansoddwyr hynny’n ymwneud â phrosiectau datblygu, gall eraill fod yn gweithio’n broffesiynol y tu allan i’r cynlluniau hyn, ac weithiau mae’n gweithio o sgorau sydd heb eu cyhoeddi neu sydd allan o brint, i barhau ag etifeddiaeth cerddoriaeth y cyfansoddwyr yma. Cyhoeddir llawer o’r gweithiau hyn gan Tŷ Cerdd, ac maent ar gael ar ein siop ar-lein, sydd gwefan mae Ethan yn ei gweinyddu: tycerddshop.com
Mae cyfrifoldebau eraill yn cynnwys curadu a chynnal Casgliad Cerddoriaeth Gymreig Tŷ Cerdd (sgorau cerddorol, llyfrau, cerddoriaeth wedi’i recordio, a chymysgedd o eitemau eraill), ein gwaith archifol ledled Cymru, a gweinyddiaeth y llyfrgell llogi. Mae hefyd yn cynorthwyo'n recordiadau stiwdio ac ar leoliad, yn ogystal â chynhyrchu fideo.
Y tu allan i’w waith gyda Tŷ Cerdd, mae’n canu a pherfformio’n gyson gyda Chorws Cenedlaethol Cymreig y BBC, yn ogystal ag ysgrifennu ei gerddoriaeth ei hun, gweithio ar drefniannau a thrawsgrifiadau, a pherfformio ar offerynnau amrywiol.